سود هر کانال فروش: سایت، اینستاگرام، مغازه یا مارکت‌پلیس؟
سود هر کانال فروش یعنی فروش خالص همان کانال، منهای بهای تمام‌شدهٔ کالاهای فروخته‌شده در آن، منهای هزینه‌ای که فقط مالِ همان کانال است (کمیسیون مارکت‌پلیس، کارمزد درگاه). برای حسابش، کانال باید روی خودِ فاکتور ثبت شود و برگشت از فروش از همان کانال کم شود.
یک کالا در چهار کانال، با چهار حاشیهٔ سود متفاوت. سه چیزی که برای دانستنِ سود هر کانال لازم است، و ترفندِ رایجی که نام مشتری را از دست می‌دهد.
یک کالا را هم در مغازه می‌فروشید، هم در سایت خودتان، هم در اینستاگرام و هم در یک مارکت‌پلیس. آخر ماه می‌دانید کلاً چقدر فروخته‌اید. ولی اگر کسی بپرسد «کدام یکی واقعاً سود می‌دهد؟»، بیشتر فروشگاه‌ها جواب دقیقی ندارند.
و جوابش تقریباً هیچ‌وقت «همان که بیشتر می‌فروشد» نیست.
چرا فروشِ بیشتر یعنی سودِ بیشتر نیست
هر کانال هزینهٔ خودش را دارد و این هزینه‌ها جایی جمع می‌شوند که کنار فروشِ همان کانال دیده نمی‌شوند:
- مارکت‌پلیس کمیسیون برمی‌دارد، و پول را بعد از کسرِ آن و با تأخیر می‌دهد.
- سایت خودتان کارمزد درگاه دارد، و معمولاً ارسال رایگان یا کد تخفیف.
- اینستاگرام تبلیغ و کد تخفیفِ اینفلوئنسر دارد، و مرجوعی‌اش معمولاً بیشتر است.
- مغازه هیچ‌کدام از این‌ها را ندارد، ولی اجاره و فروشنده دارد.
تا وقتی همهٔ فروش‌ها در یک عدد جمع می‌شوند، این تفاوت‌ها در «هزینه‌های کلی» گم میشود و هیچ کانالی حسابِ خودش را پس نمی‌دهد.
یک مثال، با یک کالا
کالایی که ۶۰۰ هزار تومان برایتان تمام شده. عددها فرضی‌اند، ولی نسبت‌ها آشناست:
| کانال | قیمت فروش | هزینهٔ خودِ کانال | سود هر عدد | حاشیه |
|---|---|---|---|---|
| مغازه | ۹۵۰ | — | ۳۵۰ | ۳۷٪ |
| سایت خودتان | ۱٬۰۰۰ | ۷۰ (درگاه و ارسال رایگان) | ۳۳۰ | ۳۳٪ |
| مارکت‌پلیس | ۱٬۰۵۰ | ۱۲۶ (کمیسیون ۱۲٪) | ۳۲۴ | ۳۱٪ |
| اینستاگرام | ۸۸۲ (با کد تخفیف ۱۰٪) | — | ۲۸۲ | ۳۲٪ |
(مبلغ‌ها به هزار تومان.)
مارکت‌پلیس گران‌ترین قیمت را دارد و کمترین حاشیه را. اگر ماهی صد عدد آن‌جا بفروشید و سی عدد در مغازه، فروش مارکت‌پلیس بیش از سه برابر است؛ ولی هر عددش ۲۶ هزار تومان کمتر سود می‌دهد، و این تازه قبل از مرجوعی‌هاست.
این به معنی «مارکت‌پلیس بد است» نیست. شاید همان صد عدد را هیچ جای دیگری نمی‌فروختید. معنی‌اش این است که باید عددش را بدانید تا تصمیم بگیرید: قیمتِ آن کانال را بالا ببرید، کالای کم‌حاشیه را آن‌جا نگذارید، یا همین را بپذیرید.
برای اینکه این عدد را داشته باشید، سه چیز لازم است
۱. هر فروش بداند از کجا آمده. نه در ذهن شما، روی خودِ فاکتور. بدون این، بقیه شدنی نیست.
۲. بهای تمام‌شدهٔ همان فروش. نه میانگینِ کلی؛ بهای کالاهایی که در همان فاکتور رفته. حاشیهٔ سود واقعی هر کالا همین را توضیح می‌دهد.
۳. هزینه‌ای که فقط مالِ آن کانال است. کمیسیون مارکت‌پلیس و کارمزد درگاه از این جنس‌اند. اجارهٔ مغازه و حقوق حسابدار نه؛ آن‌ها را به کانال نچسبانید، وگرنه عددها بی‌معنی می‌شوند.
یک نکتهٔ کوچک که نتیجه را عوض می‌کند: برگشت از فروش باید از همان کانالی کم شود که فروخته بود. اگر مرجوعی‌ها جای دیگری بنشینند، کانالی که بیشترین مرجوعی را دارد، سودمندتر از آنچه هست دیده میشود.
راهی که خیلی‌ها می‌روند، و چرا جواب نمی‌دهد
رایج‌ترین ترفند این است که برای هر کانال یک «مشتری» بسازند: مشتری‌ای به اسم «دیجی‌کالا»، یکی به اسم «اینستاگرام». گزارش فروش به تفکیک مشتری، همان گزارش کانال میشود.
مشکلش این است که نام خریدارِ واقعی از دست می‌رود. دیگر نمی‌دانید چه کسی خریده، چند بار خریده و چقدر بدهکار است. یک سؤال را جواب داده‌اید و سه سؤال دیگر را بی‌جواب کرده‌اید. کانال باید چیزِ جدایی روی فاکتور باشد، کنارِ مشتری، نه به‌جای او.
در حساب‌شاپ
از مهر ۱۴۰۵ «کانال فروش» بخش جدایی است:
- تعریف کانال: هر جایی که می‌فروشید یک کانال میشود؛ اسمش را خودتان می‌گذارید.
- روی فاکتور: کنار نام مشتری، کانال را انتخاب میکنید. مشتری همان خریدارِ واقعی می‌ماند.
- سفارش‌های سایت، خودکار: اگر کانال را به فروشگاه ووکامرسیِ متصل ببندید، سفارش‌هایی که از سایت می‌آیند خودشان همین برچسب را می‌گیرند.
- کمیسیون: اگر پولِ یک کانال از طریق درگاهی تسویه میشود که کارمزدش را کم می‌کند، همان درگاه را به کانال ببندید؛ کارمزدِ ثبت‌شده در تسویه‌ها از سودِ آن کانال کم میشود.
گزارش «سود بر اساس کانال فروش» برای هر بازه‌ای که بدهید، این ستون‌ها را دارد: تعداد فاکتور، فروش خالص، بهای تمام‌شده، سود ناخالص، کمیسیون، سود پس از کمیسیون و درصد حاشیه. برگشت از فروش از کانالِ فاکتورِ اصلی‌اش کم میشود، و فروش‌هایی که کانال ندارند در ردیف «بدون کانال» می‌آیند.
سه چیز را هم بدانید که این گزارش نمی‌کند:
- هزینهٔ تبلیغ و هزینهٔ ارسالی که خودتان می‌دهید را بین کانالها پخش نمی‌کند. آن را باید کنارِ این عددها خودتان در نظر بگیرید.
- کمیسیون در تاریخی دیده میشود که تسویه ثبت شده، نه در تاریخ فروش. پس کمیسیونِ فروشِ آخر ماه ممکن است در گزارشِ ماه بعد بیاید.
- سفارش‌های مارکت‌پلیس‌ها خودکار وارد نمی‌شوند. اتصالِ خودکار فقط با ووکامرس است؛ فروشِ بقیهٔ کانالها را خودتان فاکتور می‌زنید و کانالش را انتخاب میکنید.
اگر در مارکت‌پلیس می‌فروشید، ثبت درستِ کارمزد و تسویه را در حسابداری فروشنده در مارکت‌پلیس‌ها نوشته‌ایم، و برای فروش اینستاگرامی این مقاله را ببینید. بقیهٔ گزارش‌های سود در گزارش سود کالا و فروش است.
با این عددها چه کنیم
- قیمتِ هر کانال را جدا بگذارید. اگر کانالی ۱۲ درصد کمیسیون می‌گیرد، دلیلی ندارد قیمتش با مغازه یکی باشد.
- کالای کم‌حاشیه را از کانالِ گران بردارید. کالایی که ۱۵ درصد حاشیه دارد، در کانالی با ۱۲ درصد کمیسیون تقریباً مجانی فروخته میشود.
- مرجوعیِ هر کانال را جدا ببینید. کانالی که حاشیه‌اش خوب است ولی یک‌پنجمِ فروشش برمی‌گردد، خوب نیست.
- هر سه ماه دوباره نگاه کنید. کمیسیون‌ها و کارمزدها عوض می‌شوند و کانالی که بهار سودده بود، شاید پاییز نباشد.
سؤال‌های پرتکرار
فروش در دیجی‌کالا سود دارد؟
بستگی به حاشیهٔ کالای شما و کمیسیونِ گروهِ آن کالا دارد. تنها راهِ دانستنش این است که فروشِ آن کانال را جدا ثبت کنید و بهای تمام‌شده و کمیسیون را از آن کم کنید. حدس‌زدن از روی حجم فروش، معمولاً خوش‌بینانه درمی‌آید.
کانال فروش با «مشتری» چه فرقی دارد؟
مشتری کسی است که خریده؛ کانال جایی است که خریده. یک مشتری می‌تواند یک بار از سایت بخرد و یک بار از مغازه.
اگر کانالِ یک فاکتور را فراموش کنم چه میشود؟
فروشش در ردیف «بدون کانال» میآید. اگر این ردیف بزرگ شد، یعنی گزارشِ کانالها هنوز قابل اعتماد نیست.
هزینهٔ تبلیغات اینستاگرام را چطور حساب کنم؟
جدا، بهعنوان هزینهٔ همان کانال، و کنارِ سودِ آن بگذارید. اگر ماهی پنج میلیون تبلیغ میکنید و سودِ کانال هفت میلیون است، سودِ واقعیاش دو میلیون است.
چند کانال تعریف کنم؟
به اندازهٔ جاهایی که واقعاً قیمت یا هزینهٔ متفاوت دارند. «سایت»، «مغازه»، «اینستاگرام» و هر مارکت‌پلیس جدا، معمولاً کافی است. ریزترکردنش گزارش را شلوغ می‌کند بی‌آنکه تصمیمی را عوض کند.
حساب‌شاپ سفارش‌های ووکامرس را می‌گیرد، فاکتور و سند حسابداری را خودش می‌سازد و موجودی را هم‌تراز نگه می‌دارد.
شروع رایگان