حسابداری فروشنده در مارکتپلیسها: کارمزد، تسویه و موجودی
در مارکتپلیس سه چیز فرق میکند: درآمد زمان تحویل شناسایی میشود نه زمان تسویه، مبلغ کامل فروش درآمد است و کارمزد جدا هزینه، و انبار مارکتپلیس باید انبار جدا باشد. نادیدهگرفتن هر سه، سود را غلط نشان میدهد.
فروش در مارکتپلیس سه مسئلهٔ حسابداری دارد که فروش از سایت خودتان ندارد: تسویهٔ دورهای با کسر کارمزد، موجودی در انبار مارکتپلیس، و مرجوعیای که خودتان نمیبینید. هر سه، با روش ثبت.
فروش در مارکتپلیس (دیجیکالا و سایتهای مشابه) از نظر مشتری مثل فروش از سایت خودتان است. از نظر حسابداری سه فرق بزرگ دارد، و هر سه اگر درست ثبت نشوند، سود شما را غلط نشان میدهند و موجودیتان را دو جا نگه میدارند. این راهنما کلی است و به جزئیات قرارداد یک مارکتپلیس خاص وابسته نیست؛ اعداد و شرایط را از پنل فروشندگی خودتان بگیرید.
۱. فرق اول: پول با تأخیر و بعد از کسر میرسد
در سایت خودتان، مشتری پرداخت میکند و درگاه روز بعد واریز میکند. در مارکتپلیس، مشتری پول را به خود مارکتپلیس میدهد، آنها کارمزد و هزینههایشان را کم میکنند، و در دورههای تسویه (هفتگی یا ماهانه، بسته به قرارداد) باقیمانده را به شما میدهد.
معنی حسابداریاش: در لحظهٔ فروش، شما طلب از مارکتپلیس دارید، نه پول. و مبلغ واریزی تسویه، فروش شما نیست. فروش منهای کارمزد منهای هزینههای دیگر است.
ثبت درست:
- با هر سفارش: فاکتور فروش به مبلغ کامل کالا، طرفحساب مارکتپلیس (نه مشتری نهایی)، بهعنوان طلب.
- با هر تسویه: دریافت از مارکتپلیس به مبلغ واریزی، و کارمزد و کسورات بهعنوان هزینه، به تفکیک اگر صورتحساب تسویه تفکیک میکند.
- ماندهای که باقی میماند، طلب شما از مارکتپلیس است و باید با گزارش مالی پنل فروشندگی بخواند.
اشتباه رایج: ثبت واریزی تسویه بهعنوان فروش. نتیجهاش این است که فروش کمتر از واقعیت ثبت میشود، هزینهٔ کارمزد صفر میماند، و سود اتفاقاً تقریباً درست درمیآید ولی بیدلیل. این تا روزی جواب میدهد که کارمزدها عوض شود، یا بخواهید بدانید هر کانال فروش چقدر هزینه دارد.
۲. فرق دوم: موجودی در انبار مارکتپلیس
اگر کالا را به انبار مارکتپلیس میفرستید، آن کالا هنوز مال شماست ولی در انبار شما نیست. اگر این را ثبت نکنید، دو حالت پیش میآید: یا از موجودی کم میکنید و کالایی که هنوز نفروختهاید «فروخته» به نظر میرسد، یا کم نمیکنید و فکر میکنید در قفسهٔ خودتان است.
ثبت درست: انبار مارکتپلیس را بهعنوان یک انبار جداگانه در نرمافزار بسازید. فرستادن کالا به آن، حواله بین دو انبار است، نه فروش. فروش وقتی ثبت میشود که مارکتپلیس فروخت، و از همان انبار کم میشود. مدیریت چند انبار دقیقاً برای همین است؛ و ارزش ریالی موجودیتان در ترازنامه هم درست میماند، چون کالای توی انبار مارکتپلیس همچنان جزو موجودی شماست.
۳. فرق سوم: مرجوعیای که شما ندیدهاید
مشتری کالا را به مارکتپلیس پس میدهد، نه به شما. مارکتپلیس مبلغ را از تسویهٔ بعدی کم میکند و کالا یا به انبار مارکتپلیس برمیگردد یا به شما. اگر فقط تسویه را ثبت کنید، مرجوعی بهصورت یک «کسر نامعلوم» در تسویه گم میشود.
ثبت درست: برای هر مرجوعی، برگشت از فروش بزنید: طرفحساب مارکتپلیس، و موجودی به انباری برگردد که کالا واقعاً به آن رفته. اگر کالای مرجوعی دیگر قابل فروش نیست، ضایعات بزنید تا هم موجودی درست شود هم زیانش ثبت شود.
۴. مطابقت ماهانه: کاری که نمیشود دورش زد
هر ماه سه عدد باید با هم بخوانند:
| از پنل مارکتپلیس | از حساب و کتاب شما |
|---|---|
| جمع فروش دوره | جمع فاکتورهای فروش به طرفحساب مارکتپلیس |
| جمع کارمزد و کسورات | جمع هزینههای کارمزد مارکتپلیس |
| ماندهای که مارکتپلیس به شما بدهکار است | ماندهٔ طرفحساب مارکتپلیس در حسابداری |
اگر نخواند، یکی از سه فرق بالا درست ثبت نشده. این مطابقت همان کاری است که برای درگاه پرداخت هم باید بکنید و سود خالص فروشگاه اینترنتی توضیح میدهد چرا بدون آن، کارمزدها از سود شما بیصدا کم میشوند.
۵. اگر هم سایت خودتان را دارید هم مارکتپلیس
آنوقت سه کانال فروش دارید (حضوری، سایت، مارکتپلیس) و یک انبار فیزیکی بهعلاوهٔ انباری که آنطرف است. تنها راهی که موجودی درست بماند این است که هر سه کانال به یک حساب و کتاب برسند و از انبار درست کم کنند. سایت با اتصال دوطرفه خودکار میشود؛ مارکتپلیس معمولاً با ثبت دورهای از گزارش پنل فروشندگی، که اگر طرفحساب و انبارش را درست ساخته باشید، کاری دهدقیقهای در هفته است.
۶. یک هشدار دربارهٔ مالیات
فروش مارکتپلیس برای سازمان مالیاتی کاملاً قابل مشاهده است، چون پرداخت از راه همان سایت و با شناسهٔ شما انجام میشود. درآمد شما فروش کامل است، نه واریزی خالص، و کارمزدشان با صورتحساب رسمی هزینهٔ قابل قبول است. اگر فقط واریزی را ثبت کرده باشید، نه درآمدتان درست است نه هزینهتان. مالیات فروشگاه اینترنتی این را در بستر کل مالیاتهای فروشگاه گفته است.
سؤالهای پرتکرار
فروش در مارکتپلیس را چه زمانی درآمد حساب کنم؟
زمان تحویل کالا به مشتری، نه زمان تسویهٔ مارکتپلیس. پولی که چند هفته بعد میرسد، طلب شماست نه فروشِ آن هفته.
کارمزد مارکتپلیس را چطور ثبت کنم؟
مبلغ کامل فروش را درآمد بگیرید و کارمزد را جدا هزینه. ثبت فقط مبلغ واریزی، هم فروش را کمتر از واقع نشان میدهد و هم کارمزدی که پرداختهاید هیچجا دیده نمیشود.
موجودی انبار مارکتپلیس را چطور نگه دارم؟
به عنوان یک انبار جدا. کالایی که در انبار آنهاست هنوز مال شماست ولی دست شما نیست، و اگر با انبار خودتان یکی شمرده شود، هر دو عدد غلط میشوند.
صورتحساب تسویه با عدد من نمیخواند، چه کنم؟
تفاوت را قلمبهقلم مقابله کنید: کارمزد، مرجوعی، جریمهٔ تأخیر و هزینهٔ ارسال. مغایرتی که یک بار ریشهیابی شود، دفعهٔ بعد در چند دقیقه پیدا میشود.
حسابشاپ سفارشهای ووکامرس را میگیرد، فاکتور و سند حسابداری را خودش میسازد و موجودی را همتراز نگه میدارد.
شروع رایگان