حاشیهٔ سود واقعی هر کالا را چطور حساب کنیم؟
حاشیهٔ سود واقعی هر کالا یعنی (قیمت فروش منهای بهای تمامشده) تقسیم بر قیمت فروش. دو نکته آن را واقعی میکند: بهای تمامشده باید با میانگین موزون یا FIFO حساب شود نه آخرین خرید، و کرایهٔ آوردن بار هم روی بهای همان محموله بنشیند.
درصد سود و حاشیهٔ سود یکی نیستند، و کالای پرفروش شما ممکن است روی هر فروش ضرر بدهد. با مثال عددی.
بیشتر فروشندهها یک عدد در ذهنشان دارند: «روی این کالا سی درصد میکشم.» مشکل این است که این جمله دو معنی کاملاً متفاوت دارد، و معمولاً همان معنی خوشبینانهتر در ذهن مانده.
این نوشته سه چیز را روشن میکند: تفاوت درصد سود و حاشیهٔ سود، چه چیزهایی باید از فروش کم شود، و چرا کالای پرفروش شما ممکن است زیانده باشد.
درصد سود و حاشیهٔ سود، یکی نیستند
کالایی را ۱۰۰٬۰۰۰ میخرید و ۱۳۰٬۰۰۰ میفروشید.
- درصد سود روی خرید (markup): ۳۰٬۰۰۰ ÷ ۱۰۰٬۰۰۰ = ۳۰٪
- حاشیهٔ سود روی فروش (margin): ۳۰٬۰۰۰ ÷ ۱۳۰٬۰۰۰ = ۲۳٪
هر دو درستاند و هیچکدام دروغ نیست، ولی وقتی با کسی دربارهٔ «سی درصد» حرف میزنید، باید معلوم باشد کدام. این جدول برای همان لحظه است:
| درصد روی خرید | حاشیهٔ سود روی فروش |
|---|---|
| ۲۰٪ | ۱۶٫۷٪ |
| ۳۰٪ | ۲۳٫۱٪ |
| ۵۰٪ | ۳۳٫۳٪ |
| ۱۰۰٪ | ۵۰٪ |
برای تصمیمگیری، حاشیهٔ سود عدد مفیدتری است، چون با درصد هزینهها همجنس است: وقتی میگویید «کارمزد درگاه ۲٪ فروش است»، فقط با حاشیهٔ سود قابل مقایسه است.
بهای تمامشده یعنی چه، دقیقاً
سود ناخالص = فروش − بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته. و بهای تمامشده، «قیمت خرید امروز» نیست؛ قیمت همان واحدهایی است که واقعاً از انبار خارج شدند.
سه چیز که باید داخل بهای تمامشده باشد و معمولاً نیست:
- کرایهٔ حمل تا انبار خودتان. پولی که برای رساندن کالا به انبار دادید، بخشی از بهای آن کالاست.
- تخفیف سر فاکتور خرید. اگر تأمینکننده ۵٪ روی کل فاکتور تخفیف داده، بهای هر قلم کمتر شده.
- هزینهٔ گمرک و ترخیص برای کالای وارداتی.
اگر اینها را جدا ثبت کنید، سود هر کالا بیشتر از واقع نشان داده میشود و شما فکر میکنید حاشیهتان از آنچه هست بهتر است.
راهنمای حسابداری فروشگاه اینترنتی تفاوت FIFO و میانگین موزون را با مثال عددی توضیح داده، انتخاب روش، خودش عدد سود را جابهجا میکند.
سود ناخالص کافی نیست: سهم واقعی هر کالا
سود ناخالص میگوید کالا قبل از هزینههای فروش چقدر آورده. ولی در فروش آنلاین، هزینههای فروش به خود سفارش چسبیدهاند و برای هر کالا فرق میکنند.
بیایید دو کالا را کنار هم بگذاریم. هر دو حاشیهٔ سود ناخالص ۲۵٪ دارند:
| کرم دست | ست قابلمه | |
|---|---|---|
| قیمت فروش | ۲۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بهای تمامشده | ۱۵۰٬۰۰۰ | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| سود ناخالص | ۵۰٬۰۰۰ (۲۵٪) | ۵۰۰٬۰۰۰ (۲۵٪) |
| کرایهٔ ارسال (سهم ما) | ۴۵٬۰۰۰ | ۹۰٬۰۰۰ |
| کارمزد درگاه (۲٪) | ۴٬۰۰۰ | ۴۰٬۰۰۰ |
| بستهبندی | ۵٬۰۰۰ | ۲۵٬۰۰۰ |
| باقیمانده | −۴٬۰۰۰ | ۳۴۵٬۰۰۰ |
دو کالا با حاشیهٔ ناخالص یکسان: یکی روی هر فروش چهار هزار تومان ضرر میدهد و دیگری سیصد و چهل و پنج هزار تومان میآورد.
این تفاوت در هیچ گزارش «فروش» دیده نمیشود. فقط وقتی پیدا میشود که هزینههای فروش را به سفارش نسبت بدهید، و دقیقاً همین است که کالای ارزان پرفروش را به مشکل تبدیل میکند.
مرجوعی، هزینهٔ پنهان سوم
اگر از هر بیست سفارش یک کالا، یکی برگردد و آن کالا دیگر قابل فروش نباشد، ۵٪ از فروش آن کالا بهطور کامل از بین رفته، و این ۵٪ مستقیم از حاشیهٔ سود کم میشود، نه از فروش.
کالایی با حاشیهٔ ۲۵٪ و نرخ مرجوعی ۵٪ که برگشتیاش قابل فروش نیست، عملاً حاشیهٔ ۲۰٪ دارد. برای کالاهایی مثل پوشاک که نرخ مرجوعیشان بالاتر است، این عدد تعیینکننده میشود.
پس با کالای زیانده چه کنیم؟
پیدا کردنش کار سختی نیست؛ تصمیم گرفتن سخت است. پنج راه، به ترتیبی که معمولاً امتحان میشوند:
- قیمت را بالا ببرید. سادهترین، و اغلب کمضررترین. اگر کالا واقعاً پرفروش است، دستکم نگیرید که مشتری حاضر است بیشتر بدهد.
- کرایهٔ ارسال را واقعی کنید. «ارسال رایگان» روی کالای دویستهزارتومانی یعنی شما دارید بیست درصد فروش را هدیه میدهید.
- حداقل مبلغ سفارش بگذارید، یا آن کالا را در بستههای چندتایی بفروشید تا هزینهٔ ارسال بین چند قلم تقسیم شود.
- بهای خرید را کم کنید: خرید عمدهتر، یا تأمینکنندهٔ دیگر.
- نگهش دارید و بدانید چرا. بعضی کالاها مشتری میآورند و سودشان جای دیگری برمیگردد. این تصمیم درستی است، به شرطی که آگاهانه باشد، نه از روی بیخبری.
چطور این عدد را ماهانه ببینیم
دو گزارش کافی است:
- سود ناخالص به تفکیک کالا: فروش، بهای تمامشده و حاشیهٔ هر کالا در بازهٔ دلخواه. کالاهای پایین جدول را نگاه کنید، نه بالایش.
- گردش هزینه به تفکیک سرفصل: تا مجموع کرایهٔ ارسال، کارمزد درگاه و بستهبندی را نسبت به کل فروش ببینید. اگر این نسبت از حاشیهٔ سود متوسطتان بزرگتر شد، مسئله دیگر مربوط به یک کالا نیست.
در حسابشاپ اولی گزارش سود کالا است و دومی در هزینهها و خزانه. هر دو از همان اسنادی میآیند که ترازنامه از آن ساخته میشود، پس عددشان با حسابداری یکی است.
جمعبندی
سه عددی که باید برای هر کالا بدانید، به ترتیب اهمیت:
- حاشیهٔ سود ناخالص: آیا خود کالا سودآور است؟
- باقیماندهٔ بعد از هزینههای سفارش: آیا بعد از ارسال و کارمزد هم چیزی میماند؟
- اثر مرجوعی: چقدر از آن باقیمانده واقعاً میماند؟
اگر فقط عدد اول را میدانید، نصف تصویر را دارید، و متأسفانه نیمهٔ خوشبینانهاش را.
سؤالهای پرتکرار
حاشیهٔ سود را روی قیمت خرید حساب کنم یا قیمت فروش؟
هر دو عدد درستاند ولی یک چیز نیستند. «سود روی قیمت خرید» بزرگتر به نظر میرسد و «حاشیهٔ سود» که روی فروش حساب میشود، همان چیزی است که با درصد کارمزد و تخفیف قابل مقایسه است. مهم این است که همیشه یکی را ملاک بگیرید.
اگر یک کالا را چند بار با چند قیمت خریده باشم؟
بهای تمامشده با میانگین موزون یا FIFO حساب میشود، نه با آخرین قیمت خرید. آخرین قیمت وقتی گرانتر شده باشد سود را کمتر از واقع و وقتی ارزانتر شده باشد بیشتر از واقع نشان میدهد.
هزینهٔ حمل خرید جزو قیمت تمامشدهٔ کالاست؟
بله. کرایهٔ آوردن بار تا انبار روی بهای همان محموله مینشیند و بین اقلامش پخش میشود. اگر جدا به عنوان هزینه ثبت شود، سود هر کالا بیشتر از واقع دیده میشود.
کارمزد درگاه را از حاشیهٔ سود کالا کم کنم؟
کارمزد هزینهٔ فروش است، نه بهای کالا. آن را در سود کل فروشگاه ببینید نه در حاشیهٔ سود تککالا؛ وگرنه یک کالا بسته به اینکه نقدی فروخته شده یا آنلاین، دو حاشیهٔ سود متفاوت پیدا میکند.
حسابشاپ سفارشهای ووکامرس را میگیرد، فاکتور و سند حسابداری را خودش میسازد و موجودی را همتراز نگه میدارد.
شروع رایگان