سود خالص فروشگاه اینترنتی را چطور حساب کنیم؟
سود خالص فروشگاه اینترنتی یعنی فروش منهای بهای تمامشدهٔ کالا و منهای همهٔ هزینهها: کارمزد درگاه، هزینهٔ ارسال، تبلیغات، اجاره و حقوق. «واریزی درگاه منهای پول خرید» سود نیست و معمولاً حدود دو برابر واقعیت نشان میدهد.
پنج لایه بین «پولی که درگاه واریز کرد» و «پولی که واقعاً ماند»: بهای تمامشده، کرایهٔ واقعی، کارمزد درگاه، مرجوعی، و هزینههای ثابت. با یک ماه نمونه.
بیشتر فروشگاههای اینترنتی سودشان را اینطور حساب میکنند: مبلغی که درگاه این ماه واریز کرد، منهای پولی که برای خرید کالا دادند. عددی که درمیآید معمولاً دو برابر واقعیت است. بین «واریزی درگاه» و «سود خالص» پنج لایه هست، و این راهنما یکییکی کمشان میکند.
۰. از کجا شروع نکنیم: مبلغ واریزی
واریزی درگاه سه چیز را قاطی دارد که هیچکدام سود نیستند: ارزش افزوده (بدهی به سازمان مالیاتی)، کرایهای که از مشتری گرفتهاید (جبران هزینه)، و کارمزدی که درگاه قبل از واریز برداشته (هزینهای که هیچوقت در فاکتور نمیبینید). نقطهٔ شروع درست درآمد فروش است: جمع قیمت کالاها، بدون کرایه و بدون ارزش افزوده.
۱. لایهٔ اول: بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته
از درآمد فروش، قیمت خرید همان کالاهایی که فروخته شدند کم میشود، نه پولی که این ماه برای خرید دادید. این دو عدد فرق دارند: این ماه ممکن است برای فصل بعد خرید کرده باشید. بهای تمامشده با FIFO یا میانگین موزون حساب میشود و اینجا با مثال باز شده است.
عددی که میماند سود ناخالص است. بیشتر گزارشهای «سود» همینجا تمام میشوند؛ سود واقعی تازه اینجا شروع میشود.
۲. لایهٔ دوم: تفاوت کرایهٔ واقعی و کرایهٔ دریافتی
از مشتری ۹۰ هزار تومان کرایه گرفتید، پست ۱۱۰ هزار شد: ۲۰ هزار زیان. ارسال رایگان گذاشتید: کل کرایه زیان. این عدد در بیشتر فروشگاهها هرگز ثبت نمیشود چون کرایهٔ دریافتی در سفارش است و کرایهٔ پرداختی در رسید پست، و کسی این دو را کنار هم نمیگذارد. ماهی ۳۰۰ سفارش با ۱۵ هزار تومان اختلاف یعنی ۴٫۵ میلیون تومان که از سود میرود و دیده نمیشود.
۳. لایهٔ سوم: کارمزد درگاه و مارکتپلیس
درگاه پرداخت درصدی از هر تراکنش را برمیدارد. اگر در مارکتپلیس (دیجیکالا و مشابه) هم میفروشید، کارمزد آنها جداست و معمولاً بزرگتر. اینها هزینهٔ فروشاند و باید از سود ناخالص کم شوند، و چون پیش از واریز برداشته میشوند، در هیچ فاکتوری نیستند. تنها راه دیدنشان، مطابقت تسویهٔ درگاه با مجموع سفارشهاست. حسابداری فروشنده در مارکتپلیسها این مطابقت را قدمبهقدم گفته است.
۴. لایهٔ چهارم: مرجوعی
مرجوعی دو بار هزینه دارد: یک بار فروشی که برگشت (و باید از درآمد کم شود) و یک بار کرایهٔ رفت و برگشت که معمولاً با شماست. و اگر کالای مرجوعی دیگر قابل فروش نیست (لباس با برچسب کنده، کالای آسیبدیده) بهای تمامشدهاش هم زیان است، نه موجودی.
۵. لایهٔ پنجم: هزینههای ثابت
اجاره، حقوق، اینترنت، بستهبندی، تبلیغ، اشتراک نرمافزارها. اینها به سفارش خاصی وصل نیستند ولی هر ماه هستند. از سودی که بعد از چهار لایهٔ قبل ماند کم میشوند.
یک ماه نمونه
فروشگاهی با ۳۰۰ سفارش در ماه:
| تومان | |
|---|---|
| درآمد فروش (بدون کرایه و ارزش افزوده) | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| − بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته | −۱۹۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| = سود ناخالص | ۱۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| − زیان کرایه (۳۰۰ × ۱۵٬۰۰۰) | −۴٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| − کارمزد درگاه | −۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| − مرجوعی (۱۲ سفارش، با کرایهٔ برگشت) | −۸٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| = سود پس از هزینهٔ فروش | ۸۹٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| − هزینههای ثابت ماه | −۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| = سود خالص | ۲۹٬۵۰۰٬۰۰۰ |
حالا برگردید به روش رایج: «واریزی درگاه منهای خرید این ماه». واریزی حدود ۳۲۰ میلیون بوده (با کرایه و ارزش افزوده)، خرید این ماه ۱۸۰ میلیون (کمتر از بهای تمامشده، چون بخشی از فروش از موجودی ماه قبل بوده). عدد: ۱۴۰ میلیون. سود واقعی: کمتر از ۳۰ میلیون. همین فاصله است که فروشگاهها را با احساس سودآوری به سمت کمبود نقدینگی میبرد.
چطور هر ماه بدون زحمت این عدد را داشته باشیم
هر پنج لایه از دادهٔ موجود ساخته میشوند، اگر داده در یک جا باشد:
- بهای تمامشده از قیمت خرید ثبتشده در کارت کالا میآید.
- زیان کرایه از ثبت کرایهٔ پرداختی کنار سفارش، نه در یک فایل جدا.
- کارمزد درگاه از مطابقت تسویه با سفارشها.
- مرجوعی از سند برگشت از فروش، که موجودی را هم درست میکند.
- هزینهٔ ثابت از سند هزینه با رسید.
اینها همان چیزهاییاند که حسابداری فروشگاه ووکامرس با یک سفارش نمونه نشان میدهد: اگر سفارش خودش فاکتور و سند بشود و بهای تمامشده خودش حساب شود، سود خالص یک گزارش است که باز میکنید، نه محاسبهای که آخر ماه میسازید. گزارش سود در حسابشاپ دقیقاً همین جدول را به تفکیک کالا، فاکتور و ماه میدهد.
سؤالهای پرتکرار
سود ناخالص با سود خالص چه فرقی دارد؟
سود ناخالص یعنی فروش منهای بهای تمامشدهٔ کالا. سود خالص یعنی همان عدد منهای هر چیز دیگری که پول برد: کارمزد درگاه، هزینهٔ ارسال، اجاره، حقوق و تبلیغات. فروشگاهی که فقط ناخالص را میبیند، سود را بیشتر از واقع تصور میکند.
هزینهٔ ارسال را جزو هزینه بیاورم یا از مشتری کم کنم؟
هر دو طرف را ثبت کنید: چیزی که از مشتری گرفتید درآمد ارسال است و چیزی که به پست دادید هزینهٔ ارسال. اگر فقط تفاضلشان ثبت شود، معلوم نمیشود نرخ ارسالی که از مشتری میگیرید کفاف میدهد یا نه.
کارمزد درگاه را کجا ثبت کنم؟
در همان تسویهٔ درگاه. مبلغ ناخالص از حساب واسط خارج میشود، خالص به بانک مینشیند و تفاوتشان هزینهٔ کارمزد است. اگر فقط مبلغ واریزی ثبت شود، هم فروش کمتر از واقع دیده میشود و هم کارمزد هیچجا شمرده نمیشود.
سود را ماهانه حساب کنم یا سالانه؟
ماهانه، تا وقتی هنوز میشود کاری کرد. گزارش سالانه فقط میگوید چه شد؛ گزارش ماهانه میگوید کدام کالا یا کدام کانال فروش دارد سود بقیه را میخورد.
حسابشاپ سفارشهای ووکامرس را میگیرد، فاکتور و سند حسابداری را خودش میسازد و موجودی را همتراز نگه میدارد.
شروع رایگان