فایفو، لایفو و میانگین موزون؛ کدام برای فروشگاه؟
برای فروشگاه، انتخاب واقعی بین FIFO و میانگین موزون است (لایفو در ایران کاربرد گزارشگری ندارد). FIFO سود را نزدیک واقعیتِ محموله نگه می‌دارد و میانگین موزون ساده‌تر است و نوسان را صاف میکند. مهم این است که آخرین قیمت خرید مبنا نباشد.
روش‌های فایفو، لایفو و میانگین موزون را با مثال عددی مقایسه و کاربرد آن‌ها را برای فروشگاه بررسی می‌کنیم.
فرض کنید یک مدل کفش را دو بار خریده‌اید: ده جفت به قیمت ۸۰۰ هزار تومان، و بعد ده جفت دیگر به ۱٬۱۰۰ هزار تومان. حالا یک جفت می‌فروشید به ۱٬۵۰۰ هزار تومان.
سود این فروش چقدر است؟ ۷۰۰ یا ۴۰۰؟
هر دو می‌تواند درست باشد، و کدامش درست است به یک تصمیم بستگی دارد که خیلی‌ها هیچ‌وقت آگاهانه نگرفته‌اند: روش بهای تمام‌شده.
سه پاسخ برای یک سؤال
فایفو (FIFO) — اولین ورودی، اولین خروجی. فرض میکند آنچه فروختید از قدیمیترین محموله بوده. پس بهای این جفت ۸۰۰ است و سودتان ۷۰۰. محمولهٔ گران هنوز دست‌نخورده در انبار می‌ماند.
میانگین موزون. هر بار که خرید می‌کنید، یک میانگین تازه حساب میشود. اینجا میانگین ۹۵۰ است، پس سودتان ۵۵۰. هر جفتی که بفروشید همین عدد را دارد، فرقی نمی‌کند از کدام کارتن برداشته باشید.
لایفو (LIFO) — آخرین ورودی، اولین خروجی. فرض میکند از تازهترین محموله فروخته‌اید: بهای ۱٬۱۰۰ و سود ۴۰۰.
چرا لایفو را جدی نگیرید
لایفو در استانداردهای حسابداری بین‌المللی پذیرفته نیست و در عمل هم برای فروشگاه معنی ندارد: هیچ مغازه‌داری کارتن تازه را باز نمی‌کند وقتی کارتن قبلی هنوز نصفه است. در دورهٔ تورم، این روش می‌تواند سود گزارش‌شده را کاهش دهد؛ اما پذیرش آن در گزارشگری مالی تابع استانداردهای مربوط است، نه انتخاب دلخواه برای کاهش مالیات.
حساب‌شاپ لایفو ندارد و قرار هم نیست داشته باشد. دو روش دارد: میانگین موزون و فایفو.
کدام برای فروشگاه شما
برای اکثر فروشگاه‌ها میانگین موزون پاسخ می‌دهد، و پیش‌فرض هم همین است. ساده است، توضیح دادنش راحت است، و وقتی یک کالا را از چند تأمین‌کننده با قیمت‌های نزدیک می‌خرید، تفاوتش با فایفو ناچیز است.
فایفو وقتی می‌ارزد که قیمت خرید موج‌های بزرگ داشته باشد — کالای وارداتی، فلز، یا هر چیزی که قیمتش با ارز بالا و پایین می‌رود. آنجا میانگین موزون، یک عدد وسط می‌سازد که نه قیمت دیروز است نه امروز، و سود هیچ فروشی را دقیق نشان نمی‌دهد. فایفو ضمناً برای کالای تاریخ‌دار طبیعی‌تر است، چون همان کاری را فرض میکند که واقعاً می‌کنید.
یک نکتهٔ مهم: انتخاب یک‌بار است
روش را هر فروشگاه یک بار انتخاب میکند و بعد از اولین گردش کالا قفل میشود.
این محدودیت در حساب‌شاپ برای جلوگیری از تغییر محاسبات دوره‌های گذشته اعمال شده است؛ تغییر رویهٔ حسابداری نیز شرایط و افشای خاص خود را دارد. عوض کردن روش یعنی همهٔ سودهای گذشته با فرض دیگری دوباره حساب شوند؛ یعنی صورت سود و زیانی که قبلاً بسته‌اید، عوض شود. به همین دلیل تغییرش کارِ ساده‌ای نیست و بهتر است از روز اول درست انتخاب شود.
و آنچه هیچ روشی درست نمی‌کند
اگر قیمت خرید را وارد نکنید، هیچ‌کدام از این سه روش کاری نمی‌تواند بکند. رایج‌ترین دلیلِ «سود من غلط است» انتخاب اشتباه روش نیست؛ نبودِ قیمت خرید است، یا وارد کردن قیمت فروش به‌جای آن. حاشیهٔ سود واقعی هر کالا این را کامل باز کرده.
سؤال‌های پرتکرار
فرق فایفو و لایفو در یک جمله؟
فایفو قدیمیترین محموله را اول مصرف میکند، لایفو تازهترین را. در فروشگاه، فایفو همان کاری است که واقعاً انجام میدهید.
میانگین موزون هر چند وقت حساب میشود؟
هر بار که خرید ثبت میشود، یعنی میانگین همیشه بهروز است. به همین دلیل به آن «میانگین متحرک» هم میگویند.
بعد از انتخاب میشود عوضش کرد؟
پیش از اولین گردش کالا بله. بعد از آن نه، چون یعنی بازنویسی سود گذشته.
کدام روش مالیات کمتری می‌دهد؟
این سؤال درستی برای انتخاب روش نیست. روش باید واقعیتِ گردش کالای شما را نشان بدهد؛ انتخابش بر مبنای مالیات، همان چیزی است که لایفو را از استانداردها بیرون انداخت.
اگر کالایی را فقط یک بار و با یک قیمت بخرم؟
آنوقت هر سه روش یک عدد میدهند. تفاوت فقط وقتی ظاهر میشود که یک کالا با چند قیمت خرید در انبار باشد.
حساب‌شاپ سفارش‌های ووکامرس را می‌گیرد، فاکتور و سند حسابداری را خودش می‌سازد و موجودی را هم‌تراز نگه می‌دارد.
شروع رایگان